امروزسه شنبه, 29 خرداد 1397 22:40

کارگاه تدابیر تغذیه‌ای از دیدگاه طب ایرانی برگزار شد

کارگاه تدابیر خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها در روزه‌داری از دیدگاه مکتب طب ایرانی برگزار شد.

به گزارش وب‌دا، در این کارگاه آموزشی دو روزه که با حضور کارکنان دانشگاه در تالار اجتماعات شهید دکتر چمران برگزار شد، دکتر حسین محمدزاده‌مقدم، دکترای تخصصی طب سنتی ایران با اشاره به تاریخچه مختصری درباره طب ایرانی، به بیان نکات کاربردی در خصوص تغذیه در ماه مبارک رمضان پرداخت.
وی افزود: از دیدگاه اخوینی، پزشکی پیشه‌ای است که تندرستی آدمیان را نگاه دارد و چون رفته بود، آن را از روی علم و عمل باز دارد که این نشان می‌دهد بر اساس دیدگاه طب ایرانی، پیشگیری مهمتر از درمان است.
وی تاکید کرد: تقلیل و کاهش وعده‌های غذایی و کاهش طعام یکی از اصول حفظ سلامتی و حتی درمان بر اساس مکتب طب ایرانی است و روزه‌داری در روزهای طولانی، می‌تواند به کاهش رطوبات معده در افراد با معده سرد و تر کمک کند.
دکتر محمدزاده‌مقدم با اشاره به اینکه طب ایرانی بر پایه مزاج است و از این‌رو به آن طب مزاجی نیز گفته می‌شود، ابراز کرد: در مکتب طب ایرانی، خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها، آب و هوا، خواب و بیداری، حرکت و سکون، امراض نفسانی و استفراغ و احتقان، شش اصل ضروری(سته ضروریه) برای حفظ تندرستی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه و استادیار دانشکده پزشکی، اصلاح سبک زندگی با دیدگاه مزاجی را قدم اول درمان در طب سنتی ایرانی دانست و تصریح کرد: عدم رعایت سته ضروریه از عوامل اصلی افزایش بیماریهای غیرواگیر در جامعه امروزی است.

تدابیر کلی تغذیه از دیدگاه طب ایرانی

دکتر محمدزاده‌مقدم در ادامه با بیان تدابیر کلی تغذیه از دیدگاه طب ایرانی، به تشریح هر کدام از آنها پرداخت؛
1-    صرف غذا فقط هنگام گرسنگی واقعی
2-    اتمام غذا قبل از سیری کامل و پرهیز از پرخوری
3-    جویدن کامل غذا و تمرکز موقع غذاخوردن
4-    رعایت نظم زمانی غذاخوردن
5-    پرهیز از غذاخوردن قبل از هضم غذای قبلی
6-    پرهیز از خوردن غذاهای مختلف در یک وعده غذایی(درهم خوری)
7-    پرهیز از مصرف میوه و سالاد همراه غذا
8-    پرهیز از خوردن لقمه‌های بزرگ
9-    عدم مصرف مایعات بین غذا تا یک ساعت بعد از آن
10-    خوشبو و آراسته بودن غذا
11-    پرهیز از غذاخوردن به صورت ایستاده و حین فعالیت فیزیکی
12-    نشستن صحیح موقع غذاخوردن
13-    راه رفتن مختصر بعد از غذاخوردن
14-     سکون و آرامش بعد از غذا
15-    لذت بردن از غذا
16-    رعایت زمان خواب و داشتن خواب مناسب و کافی
17-    توجه به زمان دفع
18-    ورزش و فعالیت بدنی منظم
19-    رعایت ترتیب غذاها
دکتر محمدزاده‌مقدم با اشاره به فاصله کم زمان افطار تا سحر در فصل تابستان، خوردن شام را نامناسب دانست و تاکید کرد: در فاصله حدود هشت ساعت، خوردن دو وعده افطاری و سحری کفایت می‌کند و در بین این دو وعده غذایی، مصرف میوه و مایعات با رعایت فاصله مناسب توصیه می‌شود.
وی با بیان اینکه در تابستان به دلیل گرمای هوا، سیستم هضم ضعیف می‌شود، گفت: خوردن غذاهای غلیظ و زمستانی همچون شله، حلیم و ... به مقدار زیاد نامناسب است و باید حتما در هنگام مصرف این‌گونه غذاها از مصلحات آن همچون دارچین، آویشن شیرازی، زیره و ... استفاده کرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه، یکی از عادات غذایی نامناسب در ماه رمضان بویژه در وعده افطار را خوردن غذاهای مختلف بیان کرد و افزود: برخلاف عادات مرسوم، خوردن میوه و سالاد با غذا و خوردن ماست با غذاهای گوشت‌دار توصیه نمی‌شود.
دکتر محمدزاده‌مقدم ادامه داد: استفاده از سبزی خام در وعده افطار و سبزی پخته شده در وعده سحری، عدم مصرف مایعات بین غذا تا یک ساعت بعد از آن، شروع افطار با آب گرم و قندهای طبیعی همچون خرما با دارچین و کشمش و مویز و یا کمی نبات و عسل و یا شکر، خوب جویدن غذا، نخوابیدن تا یک یا دو ساعت بعد از غذاخوردن و پرهیز از شروع وعده افطار با آب سرد، نوشابه و ... را از جمله توصیه‌های تغذیه‌ای طب ایرانی برای حفظ سلامتی عنوان کرد.

از چه سبزی‌هایی استفاده کنیم؟

وی افزود: برای وعده افطاری، مصرف سوپ‌ها مثل سوپ جو، فرنی‌های رقیق، حریره بادام، شیر بادام و حتی مقدار کمی شیر برنج و شله زرد توصیه می‌شود، البته برای معده‌های مرطوب، باید از دارچین و زیره و ... به عنوان مصلحات استفاده کرد. همچنین باید ضمن پرهیز از مصرف سبزیجات تندی مثل تربچه، پیازچه و شاهی، از سبزیجاتی مانند ریحان، نعنا، جعفری، شوید، گشنیز و خرفه که در رفع تشنگی کاربرد دارد، استفاده کرد.
وی تصریح کرد: سالاد شیرازی متشکل از خیار محلی، گوجه فرنگی و پیاز ریزه شده همراه با آبلیمو و آبغوره و نعنا به عنوان پیش غذا در وعده سحری مناسب است. در این وعده استفاده از خورشت‌های ایرانی که حکیمانه طراحی شده‌اند و یا برخی از غذاهای محلی گناباد همچون روغن شیره که با روغن مناسب درست شده باشد، توصیه می‌شود.

توصیه‌هایی برای در امان ماندن از تشنگی در طی روزه‌داری
       دکتر محمدزاده‌مقدم، توصیه‌هایی نیز برای در امان ماندن از تشنگی در طول روزه‌داری ماه رمضان عنوان کرد:
1-    شروع افطار بهتر است با آبجوش نبات یا با عسل، خرما و کشمش باشد.
2-    به عنوان غذای ابتدای افطار، مصرف انواع سوپ‌ها و آش‌های غیرغلیظ توصیه می‌گردد.
3-    افرادی که معده گرم و خشک دارند، می‌توانند از فرنی‌هایی که از آرد جو و روغن بادام و شکر تهیه شده است، استفاده نمایند.
4-    مصرف میوه‌هایی از جمله خیار، هندوانه، خربزه، انگور، گلابی و زردآلوی تازه یا برگه زردآلو خیسانده در آب، آلبالو، هلو و برگه خیسانده هلو، گوجه سبز رسیده و شاه‌توت در ماه رمضان برای جلوگیری از تشنگی در طول روز مفید است. البته مصرف میوه‌ها باید حداقل یک یا یک و نیم ساعت با زمان غذاخوردن فاصله داشته باشد و روی میوه، آب خورده نشود.
5-    از جمله بهترین شربت‌ها برای رفع تشنگی در این ماه عبارتند از جوآب(ماءالشعیر)، شربت لیمو، شربت خاکشیر با یا بدون گلاب و عرق کاسنی، شربت تخم بالنگو، شربت نارنج، شربت سکنجبین ساده، آب انواع میوه‌ها از جمله انار، سیب، به و گلابی علاوه بر تقویت معده، در رفع تشنگی در این ماه بسیار کارآمد هستند. توصیه می‌شود خاکشیر با آب گرم استفاده شود که در رفع یبوست نیز کمک نماید.
6-    بهتر است برای جلوگیری از تشنگی، روی یک قاشق غذاخوری تخم خرفه، دوغ بریزید تا خشک شود، این عمل را ۲ یا ۳ بار تکرار کنید و آن را با کمی آب میل کنید، این عمل به رفع تشنگی کمک می‌کند.
7-    در وعده سحری، از مصرف غذاهای خشک، محرک و پرادویه و تند، غذاهای سرخ شده و پرچرب و شیرین و همچنین از مصرف زیاده از حد گوشت باید پرهیز نمود.
8-    در این ماه، مصرف قهوه، کاکائو و چای پررنگ به علت مدربودن، تشنگی را تشدید می‌کند.
9-    مصرف آب یخ گرچه در ابتدا و در ظاهر باعث فرونشاندن تشنگی می‌شود ولی در نهایت تشنگی را تشدید می‌کند.
10-     از غذاهای بسیار شور مثل گوشتهای نمک سود، تن ماهی یا ماهی شور باید پرهیز نمود.
11-    برای رفع تشنگی پس از افطار، آب سرد را به یک باره نباید نوشید بلکه باید مزه مزه کرد و جرعه جرعه نوشید چراکه به یک باره نوشیدن آب سرد، حرارت غریزی بدن را از بین می‌برد.
12-     استفاده از قروت نازبو که یکی از غذاهای محلی گنابادی است نیز به رفع عطش کمک می‌کند.

روش تهیه جوآب؛ نوشیدنی طلایی جهت کاهش تشنگی

دکتر محمدزاده‌مقدم از جوآب(ماءالشعیر) به عنوان یک نوشیدنی طلایی جهت کاهش تشنگی در ماه مبارک رمضان یاد کرد و افزود: برای تهیه جوآب باید یک لیوان جو پوست کنده یا نیم‌کوب (جو پرک نباشد) همراه با 10 تا 14 لیوان آب به آرامی در شعله ملایم بپزد به گونه‌ای که جوها شکفته شود؛ ماده حاصله را پس از کمی سردشدن، از صافی عبور داده و آب بدست آمده را میل کرد. همچنین این نوشیدنی رطوبت‌بخش را می‌توان تا سه روز در یخچال نگهداری و مصرف کرد.
وی، اسپری کردن گلاب خنک در فضای اتاق، بوئیدن سیب گلاب، خیار، لیمو، شستشوی سر وگردن و سینه با آب خنک یا گلاب و مالیدن روغن بادام یا بنفشه به بدن، شکم، پیشانی و پشت گوش را از دیگر راهکارهای جلوگیری از تشنگی در ماه رمضان عنوان کرد.
وی با تاکید بر اینکه افراد بیمار باید برای روزه‌داری با پزشک معالج خویش مشورت کنند، گفت: با توجه به سن رشد نوجوانان، توصیه می‌شود برای روزه‌داری آنها با کارشناس تغذیه مشاوره شود تا بعد از محاسبه میزان دقیق کالری مصرفی آنها، به گونه‌ای برنامه‌ریزی شود تا میزان کالری مورد نیاز برای بدنشان در وعده‌های سحر و افطار تامین گردد.
وی، بهترین زمان برای خواب را هم بین ساعت 10 شب تا 2 صبح عنوان و خاطرنشان کرد: خواب بلافاصله پس از مصرف غذا و در هنگام غروب آفتاب توصیه نمی‌شود.