نشست خبری با عنوان "تجزيه و تحليل جامع علم سنجي تحقيقات تب دنگي" برگزار شد

به گزارش وبدا نشست خبری با عنوان "تجزيه و تحليل جامع علم سنجي تحقيقات تب دنگي" با همکاری اداره ترجمان دانش مدیریت اطلاع رسانی پزشکی و منابع علمی دانشگاه و مرکز تحقیقات بیماری‌های عفونی دانشگاه علوم پزشکی گناباد، سه‌شنبه مورخ ۲۱ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ ساعت ۱۲:۴۰ ظهر در محل سالن حکیم جرجانی واقع در کتابخانه مرکزی دانشگاه برگزار شد.
مجری و ارائه دهنده این نشست دکتر میثم داستانی، دکترای تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی بود. این نشست با هدف ارائه نتایج پژوهش به کارکنان، دانشجویان، اعضای هیات علمی، عموم مردم و اصحاب رسانه برگزار گردید.
دکتر داستانی در این نشست به تشریح دلیل اصلی انتخاب این طرح از دیدگاه علم‌سنجی پرداخت و بیان داشت که نبود یک نقشه جامع و پویا از روند تحول موضوعات تب دنگی در سطح جهانی، نیاز به یک تحلیل به‌روز تا سال ۲۰۲۴ را ضروری کرده بود. وی افزود که مطالعات پیشین یا تا سال ۲۰۱۵ را پوشش می‌دادند یا محدود به مناطق خاصی مانند اندونزی بودند. در این پژوهش، تاثیر موضوعاتی چون «یادگیری ماشین»، «تغییر اقلیم» و «همه‌گیری کووید-۱۹» بر مسیر پژوهش‌های تب دنگی مورد بررسی قرار گرفته است.
این پژوهش یک تحلیل علم‌سنجی توصیفی و شبکه‌ای از ۳۱۷۲ مقاله تب دنگی در بازه زمانی ۱۸۷۲ تا ۲۰۲۴ است. نوآوری‌های شاخص این پژوهش عبارتند از:
*   **تحلیل تکوین موضوعی در ۶ دوره مجزا:** این تحلیل نشان می‌دهد که تحقیقات از تمرکز صرف بر ویروس (دوره ۱۸۷۲-۲۰۰۰) به سمت مدل‌سازی ریاضی (۲۰۱۱-۲۰۱۵) و سپس هوش مصنوعی و داده‌کاوی (۲۰۲۰-۲۰۲۴) حرکت کرده است.
*   **نقشه تماتیک:** این نقشه چهار خوشه را شناسایی کرد: «موضوعات بنیادی ولی کم‌توسعه» (مانند خود تب دنگی و آئدس)، «موضوعات تخصصی و پرتوسعه ولی کم‌مرکزی» (مانند دما و بارندگی)، «موضوعات در حال ظهور یا افول» (مانند ماشین لرنینگ). نکته جالب توجه، خالی بودن بخش موتورهای محرکه بود که نشان می‌دهد هیچ موضوعی هم پرتوسعه و هم بسیار مرکزی نیست.
*   **ترسیم شبکه همکاری بین‌المللی:** این شبکه، هند، چین و آمریکا را به عنوان هسته اصلی نشان می‌دهد و نقش ایران در این شبکه را مشخص می‌کند.
نتایج این مطالعه در مجله‌ای با عنوان "Interdisciplinary Perspectives on Infectious Diseases" در سال ۲۰۲۵ منتشر شده است.
دکتر داستانی در پایان بیان کرد که این پژوهش با توجه به ماهیت علم‌سنجی خود، اثر عملی مستقیمی بر زندگی مردم ندارد، اما به صورت غیرمستقیم در جهت اولویت‌بندی موضوعات پژوهشی مراکز تحقیقاتی در سراسر جهان کاربرد دارد. همچنین، نتایج مطالعه با شناسایی «شکاف‌های دانشی» (مانند کمبود پژوهش در زمینه تشخیص سریع، واکسن و تعامل ویروس با میزبان)، به سیاست‌گذاران نشان می‌دهد که کجا باید سرمایه‌گذاری کنند.