به همت و همکاری اداره ترجمان دانش مدیریت اطلاعرسانی پزشکی و مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت، نشست خبری طرح تحقیقاتی خاتمهیافته با عنوان «سواد سلامت معنوی در دانشجویان؛ مفهومسازی، ساخت و اعتباریابی ابزار سنجش آن و تعیین رابطه آن با پایستگی تحصیلی دانشجویان» صبح روز چهارشنبه ۲۸ آبانماه ۱۴۰۴ ساعت ۱۱:۳۰ در سالن جرجانی کتابخانه پردیس برگزار شد. این نشست با ارائه صدیقه بادنوا و با حضور مجریان طرح، کارکنان، دانشجویان، اعضای هیأت علمی و عموم مردم برگزار شد.
در این نشست، صدیقه بادنوا با زبانی ساده به تبیین مفهوم «سواد سلامت معنوی» و اهمیت آن در زندگی تحصیلی و فردی دانشجویان پرداخت.
وی توضیح داد که سواد سلامت در هر بُعدی، تنها به دانستن محدود نمیشود، بلکه به توانایی بهکارگیری صحیح آن دانش در عمل نیز وابسته است. بر همین اساس، سواد سلامت معنوی نیز به شناخت، درک و استفاده مؤثر از ظرفیتهای معنوی در زندگی فردی و اجتماعی اشاره دارد و میتواند در تقویت تابآوری، تصمیمگیری و تداوم مسیر تحصیلی دانشجویان نقش داشته باشد.
در ادامه، روند اجرای این پژوهش تشریح شد. این مطالعه با رویکرد ترکیبی و طرح اکتشافی متوالی انجام شده و در دو بخش کیفی و کمی، طی هفت مرحله پیش رفته است. در بخش کیفی، با استفاده از مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۳ نفر از متخصصان و صاحبنظران حوزه سواد سلامت، سلامت معنوی و معنویت در دانشگاه و حوزه، ابعاد و مؤلفههای اصلی این مفهوم شناسایی شد. سپس در بخش کمی، ابزار طراحیشده با مشارکت ۲۰۰ نفر از دانشجویان مورد بررسی قرار گرفت و مراحل روایی و پایایی آن از طریق روشهای علمی از جمله تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی ارزیابی شد.
بخش اصلی این نشست به معرفی دستاوردهای پژوهش اختصاص یافت. بر اساس یافتهها، در مفهومشناسی سواد سلامت معنوی و پیشایندهای آن، ۹ مضمون اصلی شامل فرهنگ، عوامل خانوادگی، آموزش، عدالت، ویژگیهای جامعه، الگوسازی، شرایط اجتماعی ـ اقتصادی، باور به مفهوم معنویت و قوانین، در قالب ۳۵ مضمون فرعی شناسایی شد. همچنین در بخش ابزارسازی، چهار بُعد اصلی سواد سلامت عمومی، توانایی تحلیل و جستجوگری معنوی، دانش و شناخت نسبت به معنویت و ویژگیهای فرهنگی و خانوادگی بهعنوان ابعاد اثرگذار در سنجش سواد سلامت معنوی استخراج شد و در نهایت، ابزار ۲۹ سؤالی این حوزه پس از تأیید روایی محتوایی و ملاکی مورد استفاده قرار گرفت.
ارائهدهنده نشست همچنین با اشاره به نتایج آماری پژوهش بیان کرد که چهار عامل شناساییشده در مجموع ۵۸/۶۰ درصد از واریانس کل سواد سلامت معنوی را تبیین میکنند. همچنین میزان پایایی ابعاد مختلف ابزار نیز در سطح مطلوبی قرار داشته و ضرایب بهدستآمده برای ابعاد سواد سلامت عمومی، توانایی تحلیل و جستجوگری معنوی، دانش و شناخت نسبت به معنویت و ویژگیهای فرهنگی و خانوادگی بهترتیب ۰/۷۸۹، ۰/۸۱۱، ۰/۸۶۳ و ۰/۷۳۱ بوده است که همگی نشاندهنده پایایی مناسب ابزار طراحیشده هستند. وی افزود که یافته نهایی پژوهش، وجود رابطه مثبت و معنادار میان سواد سلامت معنوی و پایستگی تحصیلی دانشجویان را نشان میدهد؛ موضوعی که میتواند در برنامهریزیهای حمایتی، آموزشی و مشاورهای دانشگاهها مورد توجه قرار گیرد.
بخش پایانی نشست به گفتوگو و تعامل با حاضران اختصاص یافت. شرکتکنندگان درباره امکان استفاده از این ابزار در محیطهای دانشگاهی، ظرفیت آن برای شناسایی چالشهای دانشجویان و نقش آن در طراحی مداخلات مؤثر برای ارتقای سلامت و تداوم تحصیل پرسشهایی مطرح کردند. در پایان، صدیقه بادنوا تأکید کرد که طراحی این ابزار، بازتابی از پیشینه علمی و دیدگاههای دانشجویان است و میتواند گامی مؤثر در جهت شناخت بهتر مسائل حوزه تحصیل و ارتقای سلامت دانشجویان باشد.
